กาแฟสายพันธุ์ต่างๆ

ถ้าคนที่ไม่รู้เรื่องกาแฟมาก่อนบางคนอาจเข้าใจว่า กาแฟ espresso ต้องใช้เมล็ดกาแฟพันธ์ espresso หรืออเมริกาโนก็ต้องกาแฟันธ์อเมริกาโนมาชง ผมเองแรกๆก็เข้าใจเช่นนั้นครับ จนมาศึกษาถึงได้รู้ว่าจริงๆมันไม่ใช้เลยอ่ะกิ๊บ แล้วข้อเท็จจริงเป็นยังไงมารู้กัน 

พันธุ์กาแฟ ในโลกนี้มีกาแฟมากมายหลากพันธุ์หลายชนิด แต่ที่รู้จักกันโดยทั่วไปจะมีอยู่ 4 พันธุ์ คือ 
1. กาแฟอราบิก้า (Arabica) 
2. กาแฟโรบัสต้า (Robusta) 
3. กาแฟเอ็กซ์เซลซ่า (Excelsa) 
4. กาแฟลิเบอริก้า (Liberica) 

แต่กาแฟพันธุ์ ลิเบอริก้าและเอ็กซ์เซลซ่าในข้อ 3 และ 4 ไม่นิยมปลูกเพื่อการค้าเนื่องจากรสชาติไม่ค่อยดีนัก ส่วนพันธุ์ที่นิยมปลูกเพื่อการค้าและมีขายกันโดยทั่วไปมีอยู่ 2 พันธุ์คือ อราบิก้า และโรบัสต้า 

ภาพแสดงความแตกต่างของเมล็ดกาแฟทั้งสองพันธ์

กาแฟอราบิก้า(Arabica) 
เป็นสายพันธุ์ที่นิยมปลูกและบริโภคกันมากเป็นอันดับหนึ่งมีปริมาณการผลิตถึง 70 เปอร์เซ็นต์ในตลาดกาแฟโลก แต่จะมีจำนวนเพียง 1ใน 8เท่านั้นที่เป็นกาแฟที่มีคุณภาพได้มาตรฐานและเป็นที่นิยม กาแฟชนิดนี้ให้ผลผลิตที่มีคุณภาพสูงและมีกลิ่นและรสชาติดีกว่าโรบัสต้า


เมล็ดกาแฟพันธุ์อราบิก้านี้จะมีรูปทรงค่อนข้างเรียวผอม รอยผ่าไส้กลางมีลักษณะคล้ายตัว S เมื่อผ่านกระบวนการผลิตแล้ว กาแฟพันธุ์นี้จะมีกลิ่นหอมหวานอบอวล ซับซ้อน คล้ายกลิ่นช๊อกโกแลตและดอกไม้ รสชาตินุ่มละมุน มีปริมาณคาเฟอีน ประมาณ 1.1-1.7 เปอร์เซ็นต์หรือประมาณครึ่งหนึ่งของพันธุ์โรบัสต้าในสัดส่วนเท่ากัน 

กาแฟอราบิก้าชอบความเย็น เจริญเติบโตและให้ผลผลิตดีในพื้นที่ที่มีระดับความสูงตั้งแต่ 800-2,000 เมตรเหนือระดับน้ำทะเล สำหรับในประเทศไทยนิยมปลูกในภาคเหนือ เช่น เชียงใหม่ เชียงรายตามดอยและภูเขาต่างๆ สายพันธุ์ที่นิยมปลูกมากคือ สายพันธุ์ย่อย คาร์ติมอร์ อราบิก้าในประเทศไทยสามารถให้ผลผลิตได้ประมาณ 10,000 ตันต่อปี ซึ่งนับว่าค่อนข้างสูง


กาแฟโรบัสต้า(Robusta) 
เป็นกาแฟพันธุ์ที่ต้องการความชุ่มชื้นสูง ปลูกง่ายให้ปริมาณผลผลิตมาก นิยมปลูกกันมากในทวีปอัฟริกาและเอเชีย สามารถปลูกในพื้นที่ที่มีระดับความสูงตั้งแต่ 500-600 เมตร เหนือระดับน้ำทะเล สำหรับประเทศไทยนิยมปลูกกันทางภาคใต้ เช่นที่จังหวัดชุมพร,สุราษฏร์ธานี,นครศรีธรรมราช 

เมล็ดพันธุ์ของโรบัสต้าจะอวบอ้วน ด้านหลังมีลักษณะนูนเป็นหลังเต่า รอยผ่าไส้กลางเมล็ดจะเป็นเส้นค่อนข้างตรง กาแฟสายพันธุ์นี้ กลิ่นไม่หอมหวานอบอวล ไม่ซับซ้อน รสชาติฝาดกว่าพันธุ์อราบิก้า และมีปริมาณคาเฟอีนสูงกว่า 1-2 เท่าตัวหรือประมาณ 2-4.5 เปอร์เซ็นต์ 

ถึงแม้ว่าจะให้รสชาติด้อยกว่า มีรสฝาดมากกว่า แต่body (ความเข้มข้น) ของกาแฟพันธุ์นี้จะมีมากกว่า สามารถรับรู้ได้เวลาดื่ม ส่วนใหญ่จะนำมาผลิตเป็นกาแฟสำเร็จรูป หรือนำมาผสมกับกาแฟพันธุ์ อราบิก้า เพื่อให้ได้รสชาติที่แตกต่างออกไป กาแฟRobustaในประเทศไทยสามารถให้ผลผลิตได้ประมาณปีละ 70,000ตันต่อปี 

สรุปภาพรวมของกาแฟทั้งสองชนิด

สรุปง่ายๆนะครับ
- ในประเทศไทย ทางเหนือนิยมปลูกอาราบิก้า ส่วนทางใต้คือโรบัสต้า
- โรบัสต้าคาเฟอีนสูงกว่าอาราบิก้า ความขมมากกว่าด้วย
- อาราบิก้าจะให่รสกลมกล่อมและหอมว่าโรบัสต้า
-การแยกกาแฟสองพันธ์นี้ดูที่เส้นกลางเม็ด ถ้าตรงคือโรบัสต้า ถ้า เป็นรูปตัว s คืออาราบิก้า